Wentelz-in-Noorwegen

In alles wat we in Noorwegen doen zit een component routine en herhaling, maar er zijn ook dingen die zich weliswaar herhalen maar toch elke keer vragen om een nieuwe invalshoek. Niet alleen om anderen te verrassen maar ook jezelf.

Onze familietreff, een project om te verbinden met ouders en kinderen beleefde in de week voor Pasen de vijfde editie en de vraag is hoe je het lijdensverhaal uitlegt aan kinderen die weinig of geen ervaring hebben met de verhalen uit de bijbel.

Een mooi hulpmiddel daarbij is het zogenaamde ‘Påsketeppe’, een paastapijt. Eigenlijk een groot tapijt met daarop het verhaal van palmzondag tot en met de opstanding symbolisch uitgebeeld. Je loopt met elkaar over het tapijt en al vertellend zijn er op de route activiteiten: de voetwassing, het breken van het brood, een kruisje knutselen, en zo bereik je uiteindelijk het open graf.

Inmiddels hebben we een redelijk contante groep ouders en kinderen opgebouwd die deze middag elke maand bezoeken. Waarvan we natuurlijk hopen dat ze, ook nadat we hier vertrokken zijn, blijven komen.

Een deel van de gezinnen kunnen we ook uitnodigen voor het ‘Ferietilbud’, iets dat wij een sociale vakantie zouden noemen, bedoeld voor mensen die niet de middelen hebben om zelf op vakantie te gaan. In juni strijken we een week neer in Saltstraumen om daar met de hele afdeling Noord-Noorwegen en de uitgenodigde gezinnen een ontspannen programma te organiseren.

We zijn inmiddels in april aangeland en op de dag van de practical jokes voegde Annette zich ook weer bij de afdeling Noorwegen. Toeval wilde dat storm Dave zich begon te roeren in noord Noorwegen waardoor de brug op de route naar het vliegveld korte tijd was afgesloten voor verkeer en het vliegtuig pas na enige vertraging in staat was te landen.

De stille week, goede vrijdag en Pasen, zijn dankbare dagen in het kerkelijk jaar om invulling aan te geven. In de loop der eeuwen heeft deze periode componisten geïnspireerd om hun mooiste muziek te schrijven, maar ook in andere disciplines nodigt dit moment inhoudelijk uit om te reflecteren op dood en opstanding.

Op witte donderdag organiseerden we een dienst met een meditatief karakter: een aaneenschakeling van zang, muziek, poëzie en lezingen. Hoewel de periode rond Pasen een moment is waarop veel Noren naar de ‘hytte’ gaan (de straten zijn vrijwel leeg) mochten we toch met een mooie groep mensen bij elkaar komen. Goed om te zien dat een aantal mensen regelmatige bezoekers zijn geworden en meer onderdeel worden van onze gemeenschap.

Ik schreef al eerder dat dit jaar een periode is van veel eerste keren. Goede vrijdag begon ook met een eerste keer, namelijk de eerste keer de ‘Turistandakt’ verzorgen. Elke ochtend rond 8.00 meert de Hurtigruten bij ons voor de deur aan en voor de reizigers die zich aanmelden, wordt er in de kerk van Trondenes een korte dienst georganiseerd.
Die wordt bij toerbeurt verzorgd door een klein team van voorgangers uit vooral, maar dus niet meer alleen, de Noorse kerk, 365 dagen per jaar. En zo stapte ik in uniform op Goede vrijdag om 8.00 de kerk binnen om alles voor te bereiden: licht, geluid, kaarsen, klokken op tijd luiden (met afstandsbediening). De dienst verloopt standaard in Noors, Engels, Frans en Duits, afhankelijk van samenstelling van de groep toeristen. Na de nodige vragen en foto’s gaan ze weer richting de boot.

Het is een bijzondere ervaring om in een kerk te staan met een geschiedenis die teruggaat tot de twaalfde eeuw en daar ’s ochtends in alle stilte de dag te beginnen.

De middag van Goede vrijdag vulde zich met een kruiswandeling, een traditie van de gezamenlijke kerken in Harstad, gevolgd door een dienst in Harstad kirke.
De week werd afgesloten met een ouderwetse paasdienst waarbij de boodschap in verschillende vormen, en voor diverse doelgroepen, voorbij kwam. Een programma dat liep van gospel tot het paasverhaal als tekenfilm en een onvermijdelijke paasmaaltijd (god mat) hebben we een goede ochtend gehad met opnieuw een behoorlijke groep mensen. Als we de feedback mogen geloven is de lijdenstijd voor korps Harstad letterlijk een goede week geweest.

Dan nog meer hoopvol nieuws ovee het social work. Het Leger des Heils is in Harstad de enige die een voedselbank runt. Om de week kunnen mensen die daar behoefte aan hebben, een voedselpakket komen halen. Grote producenten en leveranciers als Tine, Kiwi en Eurospar leveren daar een bijdrage aan met regelmatige partijen zuivel, brood en conserven. Daarnaast kopen we zelf dingen bij zoals pasta, rijst en bonen om het pakket aan te vullen. Desondanks blijft het een kwestie van leuren om mensen elke keer weer te voorzien van voldoende eten.

Inmiddels is het Leger des Heils al een paar jaar in gesprek met de gemeente om het verwerven van voedsel efficiënter te organiseren. Door een kwetsbare gemeentebegroting is dat gesprek elke keer weer in het niets geëindigd, maar afgelopen week zaten we dan toch echt om tafel met een vertegenwoordiger van de gemeente en de Matsentrale Nord-Norge, een organisatie die de voedselvoorziening regelt voor meerdere organisaties in deze contreien. Als de gemeenteraad akkoord gaat, zou het zomaar kunnen zijn dat we voor ons vertrek een breder pakket aan voedsel kunnen aanbieden en dat het verwerven daarvan een stuk eenvoudiger wordt. Hopelijk later meer daarover.

Na een drukke periode is het goed om een weekje te onderbreken voor vakantie. Het is de eerste vakantie voor Annette en mij sinds afgelopen zomer waarin we met z’n tweeën zijn, er geen dingen hoeven te worden geregeld en we ook iets meer van Noorwegen kunnen zien. En zo pakken we na een weekendje Tromsø het vliegtuig naar een deel van Noorwegen waar mijn verre voorvaderen ooit op walvisvangst togen: Spitsbergen, of Svalbard zoals het hier genoemd wordt. Vanaf Tromsø nog geen anderhalf uur vliegen maar je belandt in een compleet andere wereld.
Hoewel ook hier de klimaatverandering zichtbaar is, zie je de woeste uitgestrektheid als je er overheen vliegt. We verblijven in Longyearbyen, een aaneenschakeling van huizen, hotels en infrastructuur voor arctisch onderzoek en wat bedrijvigheid.

Het grootste deel van Svalbard is onbewoond en er zijn slechts een paar nederzettingen. Longyearbyen is de grootste en tevens de hoofdstad. Alles bij elkaar zijn er iets meer dan 2500 bewoners.
We hebben drie manieren gekozen om een deel van het eiland te verkennen: met de sneeuwscooter, met sledehonden en te voet. En elke keer zien we weer andere facetten van de omgeving. De eindeloze vergezichten, soms enorme stilte, niet of nauwelijks door mensen aangetaste natuur, zon, mist, Svalbardrendieren, sneeuwvossen, zelfs wat ijsberensporen.
Naast al het moois dat de bewoners hier naar toetrekt, is er ook zorg. De lente was dit jaar een maand of twee te vroeg en het veranderende klimaat vraagt aanpassingen van flora en fauna en uiteindelijk natuurlijk ook van mensen.

Na een week in een volslagen andere wereld te zijn geweest, komen we terug in een stralend, bijna zomers Harstad. Maar dat is misschien ook het contrast, het blijft ook hier rond de tien graden. En natuurlijk speelt de pooldag een rol: de zon gaat steeds later onder en vroeger weer op.
De klok tikt inmiddels verder, het einde van ons avontuur kruipt dichterbij. Binnenkort komt onze opvolger op bezoek en gaan we voorzichtig aan overdracht denken.
Daarover meer in ons volgende bericht.
Vi Snakkes!